Pilscy Żydzi

[MaksLen]

Obawiam się że sprawa wygląda jeszcze gorzej. Ekshumacja, zwłaszcza tak dużego cmentarza, jest sprawą skomplikowaną i kosztowną... Wątpliwe by w tamtych czasach ktoś zaprzątał sobie tym głowę... Oni pewnie wciąż tam leżą... Zresztą historia podobnie obeszła się z Niemcami niewiele później; pamiętam budowę magistrali ciepłowniczej na Górnym w latach 70-tych - wykop szedł wzdłuż cmentarza ewangelickiego; w wykopie można było znaleźć czaszki, kości, części garderoby, odznaczenia etc... Taka widać logika historii... Lecz chciałbym się z Państwem podzielić pewną refleksją. Otóż trzeba wreszcie tę 'logikę' przerwać, by i nam kiedyś nie przytrafiło się coś podobnego. Stąd zainteresowanie tym tematem. Trzeba wreszcie tych ludzi jakoś upamiętnić, przywrócić społecznej świadomości; tak jak np. w Złotowie, ale nawet do lapidarium trzeba mieć jakieś szczątki... Dlatego staram się je odszukać. Nieprawdopodobne, by z tak okazałego cmentarza nic nie pozostało... Wciąż liczę na odzew kolegów, jakieś konkretne informacje, może uda się odnaleźć dostateczną ilość tych pamiątek przeszłości... Wtedy można pomyśleć o ich godnym wyeksponowaniu...

Z całego serca jestem za tym pomysłem. Lapidarium powinno powstać ze szczątków po wszystkich byłych cmentarzach. Ponieważ jednak jest tych pozostałości niewiele to może choćby jakaś tablica pamiątkowa...

[Szymon59]

[MaksLen]

Wspaniałe i cenne. To jest element naszej miejskiej przeszłości. Szkoda by się zmarnowało.

[kociu]

Dawno temu, w Gwdzie, sam znajdowałem kawałki kamiennych tablic z napisami, byłem wtedy mały, nie wiem w jakim to było języku, ale były to takie "robaczki" :wink: Znajdowałem je w umocnieniu brzegów rzeki na Wyspie i od strony restauracji Młyn do mostu Chrobrego...

[MaksLen]

Te kawałki leżące w rzece w okolicach Młyna i Berpilu to nagrobki pochodzące prawdopodobnie z cmentarza ewangelickiego z ul. Śniadeckich-Bema. Były tam napisy niemieckojęzyczne i daty zgonów najczęściej z pocz. XX w. Sam je również znajdowałem. Żydowskich macew tam racej nie było.

[kociu]

Czy w rejonie ul. Wałeckiej, na tzw. Piaskowej Górze (przynajmniej moi rówieśnicy ją tak nazywali), w okolicach starej pętli autobusu linii nr 2, był kiedyś cmentarz??? Pamiętam, że były tam jakieś nagrobki, raz nawet udało się mnie z kolegami znaleźć czaszkę i parę kości... Było to na początku, lub w połowie lat 80 XX wieku.

[MaksLen]

Tak, tam są pozostałości (fragment bramy wejściowej i zapadnięte nagrobki) dawnego ewangelickiego cmentarza wsi Koszyce. Na ten temat jest coś na pewno na Forum - sam czytałem.

[kociu]

Tak, tam są pozostałości (fragment bramy wejściowej i zapadnięte nagrobki) dawnego ewangelickiego cmentarza wsi Koszyce. Na ten temat jest coś na pewno na Forum - sam czytałem.

Dziękuję bardzo za podpowiedź. Już znalazłem i poczytałem
Pozdrawiam

[maritim]

Mam prośbę do Szymona - napisz proszę gdzie i w jakich okolicznościach udało się odnależć prezentowane fragmenty nagrobków...? Apelowałem tu kiedyś o info na ten temat, niestety bez rezultatu... Może wspólnymi siłami uda się coś ustalić; każda informacja może być istotna... Proszę też zwrócić uwagę na ich stan - potwierdzający tezę o ich celowym niszczeniu... Pytanie gdzie znajduje się reszta pozostaje otwarte...
Pozdrawiam

[adam]

Bardzo interesujący 36 stronicowy opis historii rabinatu pilskiego napisany przez syna pilskiego rabina Dr. Branna, będący prezentem urodzinowym dla jego ojca rabina z Piły Salomona Branna wydany w 1894 r.
Podane są fakty z życia i historii Żydów mieszkających w Pile i z okresu gdy nasze miasto nazywało się Schneidemühl. Otóż pierwszym Żydem w Pile znanym z nazwiska był Aleksander Gutkind, który w latach 1618-20 pracował w Pradze. Początkowo w Pile Żydzi mieszkali razem z chrześcijanami, lecz po pożarze powstałym w domu Żyda Joachima w 1626 r., postanowiono aby te społeczności odseparować i Żydzi wybudowali swoje własne osiedle.
Jest dużo wzmianek o rozwoju społeczności żydowskiej w Pile w czasie rozbioru Polski. Spowodowane to jest rozwojem gospodarczym naszego miasta gdy znalazło się na terenie rozbiorowym. Zastanawiającym jest to, że nie ma wzmianki o wypędzeniu 4 tyś. biednych Żydów z naszych terenów po wcieleniu Piły do Prus w czasie I Rozbioru Polski. Dr. Brann pisze o niezadowoleniu z powstania Księstwa Warszawskiego i włączenia Piły w jego granice.

[adam]

Jak już wcześniej pisałem po zajęciu terenu nadnoteckiego przez Prusy w czasie I Rozbioru Polski, Prusacy wypędzili wszystkich ubogich Żydów min. z Piły, za Noteć na tereny pozostawione Polsce. W późniejszym czasie aby wystrzec się osiedlania ubogich Żydów w miastach na tych terenach wprowadzono prawo, które zobowiązywało Żydów do prowadzenia działalności gospodarczej i tylko po wypełnieniu tego obowiązku mogli się oni tu osiedlać. Nie wszystkie miasta to jednak wprowadzały, lub było to prawo czasem uchylane. Dużo na ten temat pisał Dr. F. Schmitt, który zajmował się historią naszych okolic. W 1867 r. wydano jego książki o powiecie wałeckim (Kreis Deutsch-Krone) i powiecie złotowskim (Kreis Flatow). W tej drugiej właśnie wyjaśnił przyczynę dlaczego Żydzi dzieli się na ludzi bogatych i biednych a nie było klasy pośredniej. Otóż tłumaczy on tym, że Żydzi uważali wykonywanie pracy dla katolików za niewolnictwo i upokorzenie i jeśli nie mieli własnego interesu który dawał im tą niezależność od katolików, to woleli żebrać niż pracować dla katolika. Tłumaczy też, że Żydzi nie chcieli mieszkać wspólnie z katolikami, gdyż pewne obrzędy religijne im na to nie pozwalały. Prusacy w Pile zabronili Żydom także bycia domokrążcami.

[adam]

O wypędzeniu ubogich Żydów z naszych okolic przez rząd pruski pisze Stanisław Staszic w książce pt. "Przestrogi dla Polski".
Cyt: "Z kordonów wypędzane hurmy ubóstwa żydowskiego wchodzą do Polski ze spokojnością, od żołnierzy naszych nie doznają żadnej przeszkody. Lecz jeżeli się który z kordonu chłop albo mieszczanin na granicy pokaże, natychmiast nieoświecony, dobra kraju nieznający towarzysz, łapie go do żołnierzy".

[pitersen]

55 Żydów zostało deportowanych i zginęło.

Czytając książkę Martina Gilberta "Noc kryształowa. Preludium do zagłady." na str. 272 natknąłem się na wzmiankę:

"15 lutego 1940 roku deportowano do Lublinlandu tysiąc Żydów ze Szczecina... 12 marca wysłano tam także 160 Żydów z Piły".

Autor podał tę informację z Trial of The Major War Criminals Before the International Military Tribunal, Nuremberg, 14 November, 1945 - 1 October, 1946 Nuremberg 1947-1949, dokument NG-2490.

[Szymon59]

Dla wątpiących...

[p. Z]

Jestem pierwszym wątpiącym. Te zdjęcia nie przedstawiają żadnego dowodu. Ponieważ nie są opisane. Jeżeli jakiś dowód przedstawia się to należy podać skąd on jest i z jakiego okresu. Rzucenie na forum dwóch zdjęć bez żadnego opisu to nie rubryka „Moje znaleziska”.