Sławni, bohaterowie, znani - związani z Piłą i okolicami

[Krzysztof Ju]

Od ks. Michała do ks. Adalberta

Na ostatnim wykładzie “Kościelnych dziejów Piły” można było poznać proboszczów Piły sprzed … 500 lat!

Środowy wykład wygłosił ks. Tomasz Szugalski, historyk i proboszcz z Kołobrzegu.

— Im patrzymy w głąb historii tym mamy mniej informacji. Głównie interesuję się XIX wiekiem, ale miałem do dyspozycji staropolskie wizytacje jakie były w pilskim kościele katolickim. Stąd udało mi się stworzyć listę pilskich proboszczów. Niestety, nie mogę powiedzieć, że jest to w 100% pełna lista — mówił prelegent.

Każdy z obecnych na sali otrzymał listę 29 proboszczów i komendarzy (zarządców parafii) od czasów staropolskich aż do 1914 roku.

Prawdopodobnie pierwszym proboszczem w Pile był ks. Michał (nazwisko nieznane).

— Podobnie jak z powstaniem Piły, tak i z pierwszą parafią są problemy z określeniem daty powstania. Doszukałem się, że pierwszy ksiądz z czasów staropolskich to ks. Michał. Pierwsza wzmianka o nim jest już w 1457 r. Te same źródła podają, że od pierwszej połowy XV wieku w Pile istnieje kościół pw. NMP i św. Jana Chrzciciela — wyjaśniał ks. Szugalski.

Ks. Tomasz opowiadał pokrótce o wszystkich proboszczach począwszy od ks. Michała aż do ks. Adalberta Lenza. — Najbardziej znanym był ks. Bocheński z lat 1797 – 1812, a najbardziej zasłużonym dla Polaków i pilskiej parafii ks. Ludwik Stock, proboszcz z lat 1856 – 1904 r. — podsumował.

Ostatniego wykładu z trzeciej serii “Kościelnych dziejów Piły” wysłuchało prawie 40 osób.

Jak zapowiedział moderator, ks. Jarosław Wąsowicz, cykl wykładów związanych z religijną historią miasta będzie kontynuowany już od września tego roku.

Lista od czasów staropolskich do 1914 roku

Ks. Michał – proboszcz (1457–1460 r.)
Ks. Mikołaj Trzebuchowski – proboszcz (1477 r.)
Ks. Piotr – proboszcz (1481 r.)
Ks. Mikołaj z Mosiny – proboszcz (1481 r.)
Ks. Maciej Cichosz – proboszcz (1566 r.)
Ks. Mikołaj z Ujścia – proboszcz (1566 r.)
Ks. Marcin Gumowski – proboszcz (1586 r.)
Ks. Marcin Osłowski – proboszcz (1607 r.)
Ks. Jan Radowius – proboszcz (1619 r.)
Ks. Wawrzyniec z Chodzieży – proboszcz (1626 r.)
Ks. Bartłomiej Śmigielski – proboszcz (1658 r.)
Ks. Michal Franciszek Gotszalk– proboszcz (1724 r.)
Ks. Walter – proboszcz († 1787 r.)
Ks. Antoni Zulsdorff – proboszcz (1792 r.)
Ks. Jan Ignacy Bocheński – proboszcz (1797 – 1812 r.)
Ks. Klemens Walknowski – proboszcz (1815 r.)
Ks. Franciszek Salezy Tycki – komendarz (1815 r.)
Ks. Jan Prelwitz – komendarz (1815 – 1818 r.)
Ks. Walenty Ostachiewicz – proboszcz (1815 – 1833 r.)
Ks. Teodor Dyniewicz – komendarz (1833 – 1835 r. i 1848 – 1849 r.)
Ks. Chrystian Mikołaj Sydow – komendarz (1835 – 1836 r.)
Ks. Piotr Boiński – komendarz (1836 – 1837 r.)
Ks. Konrad Busse – proboszcz (1836 – 1848 r.)
Ks. Aleksander Pestrich – komendarz i proboszcz (1848 – 1850 r.)
Ks. Augustyn Gismann – komendarz (1850 – 1856 r.)
Ks. Ludwik Stock – proboszcz (1856 – 1904 r.)
Ks. Leon Gajowiecki – komendarz (1904 – 1905 r.)
Ks. Franciszek Renklawitz – komendarz (1905 – 1907 r.)
Ks. Albert Wojciech Lenz – proboszcz (1907 – 1914 r.)


Źródło: www.swietarodzina.pila.pl
Data wydania: 9 czerwca 2016

[Krzysztof Ju]

Rudolf Krüger-Ohrbeck - artysta urodzony 25 grudnia 1930 roku w przedwojennej Pile. W roku 1945 z rodziną uciekł do Warburga (środkowo-zachodnie Niemcy) i podjął edukację artystyczną. Jako artysta tworzył m.in. obrazy, rzeźby, sitodruki i sztukę szkła (głównie witraże), w których nierzadko odzwierciedlał traumę po wojnie. Zmarł 18 września 2000 roku prawdopodobnie w Warburgu.

[ziolek]

Z nieodległego Mirosławca pochodzi Eliza Michaliki - dziennikarka i prezenterka telewizyjnego kanału Superstacja.

[Krzysztof Ju]

Opasły Universal Filmlexikon z 1933 roku, dostępny w całości na archive.org, zawiera kilkadziesiąt nazwisk z międzywojennej Piły. Są to aktorzy, piosenkarze i reżyserzy. Przy każdym nazwisku podano adres zamieszkania i nr telefonu.

[Krzyżowiec]

Niemieccy aktorzy, niemieccy reżyserzy, niemieccy piosenkarze, niemieccy artyści - czy aby trochę nie przesadzamy z tymi "pilskimi bohaterami"?

[Krzysztof Ju]

Zmieniłem tytuł wątku z "Sławni Pilanie i Pilscy bohaterowie - z miasta i okolic" na "Sławni, bohaterowie, znani - związani z Piłą i okolicami" poszerzając jego zakres tematyczny. Mógłbym informację o niemieckich twórcach dać gdzie indziej, ale myślę, że tutaj najbardziej pasuje. I oczywiście, że niemieccy, bo wątek znajduje się w dziale forum o niemieckim okresie historii Piły.

[Krzysztof Ju]

Na aukcjach eBay, picclick.de i niemieckich serwisach sprzedaży dzieł sztuki spotkać się można z akwarelami i pejzażami Hansa Schöna. Z informacji o autorze wynika, że malarz urodził się 1917 roku w Pile. Na jednej z aukcji podano następującą informację:

Der Kunstmaler Hans Schön wurde 1917 in Schneidemühl (Kreis Kolmar / Posen) geboren und verstarb 1994 in Offenbach.

[ziolek]

W latach 90-tych popularnością wśród polskich miłośników muzyki techno zapisał się pilski projekt Millennium:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Millenniu ... _muzyczny)

A oto ich muzyka wyemitowana na antenie RMF FM:

https://www.youtube.com/watch?v=9flPtST9hnQ

[tomcio1]

Co do millennium to jeszcze warto zobaczyć to https://www.youtube.com/watch?v=UaYUdghadvw

[ziolek]

Dzięki za link! Ciekawy klimat muzyczny.

A komentarz "Żegnaj, Kris. Dzięki za wszystko." to niestety potwierdzenie pogłoski jaką słyszałem? Coś Ci wiadomo?

[tomcio1]

Niestety nic nie wiem, a dodam tylko że wokalisty z tego utworu też chyba przedstawiać nie trzeba.

[Kanclerz]

Jacek Olter: szaman kosmicznego flow. Jacka już wspominaliśmy, gdyby żył, skończyłby 45 lat.
Tutaj artykuł z Onet.pl: http://muzyka.onet.pl/jazz/jacek-olter- ... low/gr3w5r

[ziolek]

Na wystawie w Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu można znaleźć informacje o uciekinierach złapanych w Pile. [*]

[ziolek]

Kolejna osoba:

Sprawiedliwa wśród Narodów Świata

Urodzona w Pile franciszkanka została pośmiertnie uhonorowana za ratowanie żydowskich dzieci podczas niemieckiej okupacji.

Siostra Anna Tekla Budnowska ze zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi urodziła się w Pile 7 lipca 1907 r. W czasie okupacji niemieckiej, będąc pod stałym zagrożeniem denuncjacji i represji, ukryła 23 dzieci żydowskich w szkole klasztornej w Łomnej, gdzie pełniła funkcję przełożonej domu.

Tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata został jej przyznany we wrześniu ubiegłego roku, ale do tej pory Departament Sprawiedliwych w ambasadzie Izraela w Polsce szukał rodziny siostry, aby wręczyć medal i podziękowania. Udało się to dopiero miesiąc temu w Pile. Bliscy odnaleźli się w mieście, w którym franciszkanka przyszła na świat.

- Kolega z pracy zapytał zaintrygowany zbieżnością nazwisk. Skontaktowałem się z Ambasadą w Warszawie i okazało się, że to chodzi właśnie o moją ciocię. Oczywiście wiedzieliśmy o jej działalności podczas wojny, chociaż nie zdawaliśmy sobie pewnie sprawy z tego, jak wielkie znaczenie miała. Sama niewiele o tym wspominała. Była z tych ludzi, którzy więcej robią niż mówią - mówi Jan Budnowski, siostrzeniec uhonorowanej zakonnicy.

Pan Jan odbierze medal przyznany jego cioci 22 stycznia na uroczystości w Gnieźnie.

Siostra Anna Tekla Budnowska zmarła 17 marca 1994 r. w Warszawie.


Więcej o s. Budnowskiej w jednym z kolejnych wydań papierowych "Gościa Koszalińsko-Kołobrzeskiego".


Autor: Karolina Pawłowska
Źródło: www.koszalin.gosc.pl
Data wydania: 10 stycznia 2018

[Krzysztof Ju]

Dwie rodziny Sprawiedliwe wśród Narodów Świata

Dwie rodziny z Piły odebrały medal “Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” przyznane pośmiertnie ich krewnym. Uroczystość odbyła się dziś w Gnieźnie w ramach XXI Dnia Judaizmu.

Medalami i dyplomami honorowymi odznaczono pośmiertnie: Czesławę i Wojciecha Pachurków z Piły, Mariana Połowicza ze Środy Wielkopolskiej oraz urodzoną w Pile s. Teklę Budnowską ze Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi.

Matka przełożona Tekla Budnowska, która mieszkała w kamienicy przy dzisiejszej ul. 11 Listopada, w Warszawie uratowała od zagłady 24 żydowskich dzieci. W imieniu nieżyjącej już zakonnicy, a swojej cioci, medal odebrał Jan Budnowski oraz Krystyna Kabat.

Drugi medal odebrała rodzina Wojciecha i Czesławy Pachurek, którzy pomogli przeżyć braciom Chaimowi i Jakubowi Zandmanom oraz innym członkom ich rodziny w Puchaczach, w okolicach Międzyrzecza. Medal w imieniu swoich dziadków odebrali Maria Lipkowska oraz Wojciech Pachurek.

Trzeci medal otrzymała rodzina Mariana Połowicza z Mokrzyszowa koło Tarnobrzegu, który uratował życie doktor Olgi Lilien.

Tytuł “Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” przyznawany jest od 1963 roku przez jerozolimski Instytut Yad Vashem osobom niosącym pomoc Żydom w czasie II wojny światowej. Do tej pory tytułem wyróżniono ponad 26,9 tys. osób z całego świata. Polscy Sprawiedliwi stanowią wśród nich największą grupę – przeszło 6,8 tys. osób.


Źródło: www.asta24.pl
Data wydania: 22 stycznia 2018

I dla uzupełnienia fragment relacji prasowej z niedziela.pl:

Medalami odznaczono pośmiertnie czworo Wielkopolan: Czesławę i Wojciecha Pachurków z Piły, Mariana Połowicza ze Środy Wielkopolskiej oraz urodzoną w Pile s. Teklę Budnowską ze zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi. W Gnieźnie otrzymali je potomkowie i krewni uhonorowanych.

Matka przełożona Tekla Budnowska, uratowała od zagłady 24 żydowskich dzieci w tym Janinę Dawidowicz. W 1943 roku Janina jako 13-letnia dziewczynka trafiła do prowadzonego przez Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi i była jednym z dzieci ukrywanych przez siostry w Warszawie. Po wybuchu Powstania Warszawskiego matka Tekla Budnowska zdołała przekonać niemieckiego oficera, aby pomógł siostrom w wyprowadzeniu 120 dzieci polskich i żydowskich z miasta. Po wydostaniu się z miasta siostry wraz z podopiecznymi zamieszkały w opuszczonej szkole w Gostowcu, gdzie przebywały do wyzwolenia w styczniu 1945 roku. Czesława i Wojciech Pachurkowie, którzy ukrywali braci Haima i Jakuba Zaidmanów oraz innych członków ich rodziny. Gdy Niemcy w czasie obławy odkryli w domu Pachurków ślady ukrywania Żydów zastrzelili Wojciecha na oczach żony i 6-letniego syna Mariana. Bracia Zaidmanowie również nie przeżyli zagłady.

Marian Stanisław Połowicz ocalił życie dr Oldze Lilien, żydowskiej lekarce pochodzącej ze Lwowa. Za jego zgodą i przy jego pomocy ukrywała się w szkole w Mokoszycach, gdzie był dyrektorem. Pracowała jako pomoc kuchenna. Po wojnie dr Olga organizowała opiekę pediatryczną w Tarnobrzegu.