Początki panowania pruskiego

[BOGDAN]

09.1772
Prusy objęły zarząd Prus Zachodnich (Westpreußen) i dystryktu noteckiego (Netzedistrikt), powiatu wałeckiego z Piłą, Kamieniem (Kamin–Flatow), Bydgoszczą i Inowrocławiem. W dystrykcie noteckim istniało 56 miast. Objęcie całości spraw w powiecie wałeckim z Piłą, zostało powierzone radcy dóbr państwowych Spalding’owi. Według jego sprawozdania, to przy obejmowaniu, w Schneidemühl było 236 ognisk domowych, 287 mężczyzn, 239 kobiet, 208 synów i 184 córki, 64 sług i 61 służek, razem 1 043 mieszkańców. Żydowskich rodzin było w mieście 80 z 318 duszami, którzy mieszkali w 43 domach.

Pozdrawiam

[adam]

Zajmowanie okolic Piły przez Prusy miało miejsce długo przed I Rozbiorem Polski.
W 1768 r . Fryderyk Wielki wzmacnia granice z Polską, oraz wysyła swoje oddziały na tereny Polski w celu zapobiegania i karania konfederatów, którzy naruszali granice z Prusami.
Kiedy na terenie Polski wybucha epidemia dżumy, pruskie wojska zajmują coraz większe obszary przygranicznych terenów Polski w celu stworzenia kordonu zapobiegającemu rozprzestrzenienia sie choroby na tereny Prus.
W takich okolicznościach zostaje zajęte Jastrowie. W mieście tym od 1770 r stacjonują oddziały pruskie.
Fryderyk Wielki stwierdza, że w zamian za ochronę przed chorobą, Polacy muszą utrzymywać żołnierzy pruskich, co wyzwala ogromne niezadowolenie wśród mieszkańców Jastrowia. Żołnierze zamiast zwalczać chorobę zajmują co ładniejsze i większe mieszkania. Do eskalacji sytuacji dochodzi, gdy Fryderyk Wielki w 1771 r po nieurodzaju w Prusach nakazuje swoim żołnierzom straty te wyrównać zbiorami zbóż z terenów Wielkopolski. Cala ta polityka doprowadza do pogorszenia sytuacji gospodarczej Jastrowia, do tego mężczyźni zostają wcielani, wbrew własnej woli do armi pruskiej. Nie pomagają próby wykupienia Ich, co jest niezrozumiałe dla mieszkańców Jastrowia i wyrabia w Nich zdanie o niemożliwości przekupienia pruskich oficerów.
Niezależnie od tej sytuacji były prowadzone rozmowy pomiędzy Prusami a Rosją o rozbiorze Polski.
Informacje pochodzą z materiałów niemieckich

[adam]

Jedna z pierwszych większych inwestycji na zajętych terenach Polski, było budowanie dróg. Inicjatorem była poczta pruska, która uskarżała się, że zbyt szybko zużywają się ich powozy pocztowe, gdyż stan polskich dróg był opłakany.
Jednocześnie rozbudowywano samą pocztę, polska funkcjonowała słabo lub w ogóle jej nie było, gdyż spora część mieszkańców nie umiała czytać i pisać.
Natomiast król Fryderyk Wielki dwa lata po zajęciu terenów, wypędza z nich za Noteć do Polski wszystkich biednych Żydów. Pozostawia tych, którzy są finansowo dobrze usytuowani. Myślę, że decyzja ta była uwarunkowana gospodarczo, miał z kogo ściągać podatki.
Pozdrawiam

[adam]

W 1774 r w Schneidemühl było 78 domów, z których tylko 2 pokryte były dachówką, reszta miała dachy gontowe lub pokryte były strzechą. Jastrowie miało 118 dachów pokrytych dachówką, 83 strzechą. Natomiast Wałcz tylko jeden budynek z dachówką.

[adam]

W lutym 1773 r. utworzono urzędy dóbr państwowych, w Schneidemühl głównym urzędnikiem był Liebenthal

30 października 1777 r. do Schneidemühl przeniesiono sąd ziemski z Lobsens (Łobżenica). Schneidemühl podporządkowano urzędy powiatowe: Lobsens, Nakel, Filehne, Neuhof, Krone, Friedland, Kamin, Krojanke, Margonin i Czarnikau. Urzędnicy niechętnie jednak opuszczali Łobżenicę, ponieważ w Schneidemühl była zła sytuacja mieszkaniowa.

W 1781 r. Schneidemühl stało się siedzibą powiatowego komisarza sądowego, był nim Salomon, który za pełnienie tej funkcji otrzymywał 500 talarów rocznie, jego zastępca Schmidt otrzymywał 400 talarów.

Pozdrawiam.

[adam]

Pierwszym starostą w Nakle po I rozbiorze Polski został Samuel von Borck pochodzący z rodziny, która od dłuższego czasu zamieszkiwała Schneidemühl.

[adam]

Pod pruskim zaborem » http://pilanin.pl/index.php?go=podzabor

[adam]

Król Prus Fryderyk II Wielki bardzo pogardliwie wyrażał się o Polakach, szczególnie o polskiej szlachcie. Natomiast o zajętych terenach w czasie I rozbioru Polski mówił:
"Nic w niej masz, prócz piasku, sosen, wrzosowisk i Żydów, tereny te zamieszkuje społeczeństwo doskonale głupawe, którego nazwiska kończą się na ski".

[pavvlo]

Jak już kilkakrotnie na forum wspomniano, Fryderyk Wielki od początku pozyskania ziem polskich, prowadził na zdobytych terenach akcję kolonizacyjną. Dotarłem do spisu kolonistów na ziemię dystryktu na którym znajdowała się Piła (Netzedistrikt) z lat 1776-1798. Niezależnie od tego jak będziemy oceniać te działania, lista ta daje nam cenne informacje o nowych mieszkańcach Piły w tym czasie. Znajduje się na niej 13 kolonistów, którzy skorzystali z okazji i osiedlili się w Pile.
1. Pisarz Johan Georg Weber Görlitz, 1778 r.
2. Nauczyciel Johan Ponto z Sachsen 1779 r.
3. Pracownik rolny (Knecht) Tomasz Modelski z Rogathen in Polen (prawdopodobnie z Rogalina) 1779 r.
4. Pracownik rolny Stanisław Jordanowski z Rogathen in Polen 1779 r.
5. Krawiec Kempf z Sachsen 1779 r.
6. Tkacz pończoch Christoph Koch z Leipzig 1779 r.
7. Aptekarz Urban z Guben 1779 r.
8. Stolarz Johan Hempel z Böhmen, 1779/80 r.
9. Kominiarz Jahncke z Barbig in Sachsen, 1779/80 r.
10. Murarz Johan Heine z Sachsen, 1779/80 r.
11. Grabarz Friedrich Ziegler z Willenberg in Sachsen, 1779/80 r.
12. Szewc Michael Manthey z Poznania, 1780 r.
I ostatni 13 wymieniony w spisie - rolnik Szimon Kowal z Zicker Holländer in Polen (Sikory?) w 1783 roku, który przeniósł się do pobliskiego Wałcza.

Przynajmniej dwóch z tych osiedleńców jest wymienionych w polskiej literaturze na temat Piły. A mianowicie właściciel pierwszej apteki w Pile Fryderyk August Urban ("Było takie miasto. Piła na dawnych kartach pocztowych 1896-1944"), gdzie podana jest data otrzymania przez niego przywileju na prowadzenie działalności w 1784 roku. I bezimienny kominiarz na stronach "Piła zarys dziejów". Bo zapewne o kominiarzu Jahncke, wspomina Zygmunt Boras w tych słowach:

Sprowadzono wówczas m.in. po raz pierwszy do Piły kominiarza, który skarżył się, że nie ma co tu robić, bo maleńkie kominy w okolicznych wsiach czyścili sami właściciele domków. Po tej skardze przyznano mu monopol na czyszczenie kominów nie tylko w Pile i okolicy, ale także w pobliskich miasteczkach, takich jak Ujście, Margonin, Rogoźno i Szamotuły. Z czasem kominiarz ten doszedł do znacznej zamożności i wybudował sobie dom na przedmieściu Piły.

Zygmunt Boras wspomina także o pozostałych kolonistach (12 rodzin), twierdząc, że przybyli łodziami Łabą, Odrą, Wartą, Notecią i Gwdą, a za każdą milę drogi otrzymywali po 2 grosze diety, a dzieci otrzymały po groszu.

Pozdrawiam.


Źródło:
#1 https://pbc.gda.pl/dlibra/publication/8 ... anguage=en
#2 Moneta z portalu Allegro.pl