Sygnowane cegły, kafle i inne wyroby związane z budownictwem

[SA108]

Według gminnej ewidencji zabytków budynek przy ul. Kwiatowej powstał w 1910 roku. (?)

Ten budynek jest znacznie starszy. Budynki kolejowe przy ul. Kwiatowej łącznie z obecną siedzibą MOPS są widoczne na mapie topograficznej z 1878 r. i powstały najprawdopodobniej w tym czasie, tzn. w trakcie budowy węzła kolejowego.

[Kapralq]

W jednym z budynków przy alei Powstańców Wielkopolskich znalazłem cegłę sygnowaną literą F.

Calkiem możliwe, że pochodzi ona z cegielni Paula lub C(?) Friedricha. Zakład działał przynajmniej do 1914 roku w miejscu, gdzie dzisiaj znajduje się stadion żużlowy. Wpis z książki telefonicznej z 1914 roku:

Tutaj może zatrzymam się na chwilę by omówić nowe źródła dotyczące cegielni w Pile. Pierwsza wzmianka na którą trafiłem pochodzi z 1791 roku. W pracy M.F.G. Leonhardiego, honorowego członka Lipskiego Towarzystwa Ekonomicznego i Towarzystwa Historii Naturalnej w Halle pt: "Erdbeschreibung der Preußischen Monarchie". Podczas opisu miasta Schneidemühl autor wspomina, że po pożarze z 1781 roku miasto ładnie się odbudowało, a cegielnia była umiejscowiona 1/4 mili poza miastem. Czy była to cegielnia przy późniejszej ulicy Bydgoskiej?

Wiemy natomiast, że w 1874/75 roku cegielnie miejską prowadził ceglarz Friedrich. W rocznym sprawozdaniu finansowym miasta Schneidemühl możemy o tym przeczytać co następuje:

Produkcja materiału ceglanego

Produkcją materiału ceglanego zajmuje się Ceglarz Friedrich.
Zgodnie z budżetem z 1874 roku miało zostać wyprodukowane w 16 wypałach w dwóch starych piecach łącznie 754 888 sztuk cegieł wszystkich rodzajów. Faktycznie wypalono: w większym piecu – 9 wypałów, w mniejszym – 10 wypałów, co razem dało 1 012 550 sztuk, a więc o 257 662 sztuki więcej. Zgodnie z budżetem, dochód był szacowany na 9283 talary, 27 groszy, 7 fenigów. Wydatki były oszacowane na 4521 talarów, 12 groszy, 3 fenigi, a wartość materiału opałowego na 1906 talarów, 14 groszy, 2 fenigi, co razem daje 6427 talarów, 26 groszy, 5 fenigów. Tym samym uzyskano czysty dochód w wysokości 2856 talarów, 1 grosz, 2 fenigi. Rzeczywisty dochód wyniósł – wliczając wartość pozostałego zapasu cegieł (283 175 sztuk) i wartość niewykorzystanego opału z roku poprzedniego – 12 527 talarów, 9 groszy, 10 fenigów. Z tego wynika czysty dochód w wysokości 3942 talarów, 7 groszy, 5 fenigów, czyli o 1086 talarów, 6 groszy, 3 fenigi więcej niż zakładał budżet. Średni czysty zysk z jednego wypału wyniósł 207 talarów, 14 groszy, 7 fenigów. Koszt własny na 1000 cegieł wyniósł 8 talarów, 14 groszy, 8 fenigów. Cegły odpadowe (niewłaściwe) stanowiły 6,73% całkowitej produkcji. W roku 1875 został zrealizowany przez magistrat długo planowany projekt budowy pieca pierścieniowego na miejskiej cegielni, zgodnie z systemem budowniczego Hofmanna z Berlina. Uważa się, że budowa w pełni się powiodła, a zakończenie roku 1875 powinno wykazać, że rentowność jest korzystniejsza niż dotychczasowa.

Do budynku w którym znajduje się sygnowana cegła literą F jeszcze powrócę... Dziękuję Panu Kamilowi Tomaszewskiemu za pomoc.

[pavvlo]

Jak już niektórzy się zorientowali opisywany budynek stoi przy al. Powstańców Wielkopolskich 163 i znajduje się w nim sklep "Złotówka". Przed wojną był to adres Krojankerstr. 141 i mieściła się tutaj firma Ostmärkische Eisenhandels-Gesellschaft.

1

Hurtownia żelaza i wyrobów żelaznych, filia huty Friedricha Kruppa. Jak widać na planie miasta z 1928 roku do zakładu prowadziła odnoga bocznicy kolejowej. W obiekcie zachowały się stalowe stropy sygnowane Düdelingen Königshütte.

O ile zlepki tych nazw, nie udało mi się znaleźć, o tyle stalownia w Düdelingen w Luksemburgu jest bardzo dobrze opisana. W źródłach również można znaleźć opis zakładów Friedricha Kruppa.

1

Zastanawiam się czy bliskość zakładu, obozu przejściowego i linii kolejowej nie generowało faktu, dostawy nowych robotników do zakładu Kruppa w Rheinhausen? Do zbadania...

Ps. Dziękuję Panu Kamilowi Tomaszewskiemu za pomoc.

Źródła:
https://de.wikipedia.org/wiki/H%C3%BCtt ... heinhausen
https://de.abcdef.wiki/wiki/Steel_indus ... Luxembourg