Kościoły i kaplice w Pile

[wojtaq]

Kiedy nastąpiła zmiana wezwania kościoła katolickiego nad Gwda z Świętego Jana (...)"

Świetna analiza poparta źródłami! Autorytet pana Fijałkowskiego, jako muzealnika jest nie kwestionowany, jednak każdy fakt powinien zostać poddany weryfikacji i wówczas staje się dowodem. Kapralq wykonał kawał dobrej roboty zestawiając szereg źródłowych informacji, co czyni materiał niezwykle użytecznym. Jestem pod wrażeniem solidności i rzetelności wywodu!

[Krzysztof Ju]

"To była lokalna hańba wobec Polski". Kościół św. Janów na konferencji w kinie Iskra

„Jan jest imię Jego” - te słowa z ewangelii św. Łukasza były mottem konferencji poświęconej św. Janowi Chrzcicielowi oraz wyburzonemu 50 lat temu kościołowi św. Janów w Pile.

Podczas sympozjum w kinie „Iskra” w Pile z referatami wystąpili m.in. ks. dr hab. Jarosław Wąsowicz SDB - „Stan badań nad historią kościoła pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Pile”, mgr Maria Bochan, prezes Towarzystwa Miłośników Miasta Piły - „Proces ustanowienia św. Jana Chrzciciela patronem miasta Piły” i mgr Andrzej Zaranek - „Koncepcje upamiętnienia najstarszego pilskiego kościoła pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty”.

Spotkanie było też okazją do premiery książki „Jan jest imię Jego (Łk, 1, 62. Osoba i kult św. Jana Chrzciciela na przestrzeni wieków” pod redakcją ks. Jarosława Wąsowicza SDB (wydawca: Parafia pw. Świętej Rodziny w Pile).

Najstarszy pilski kościół pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty był bez wątpienia najważniejszą w XX wieku budowla dla Polaków mieszkających w Pile.

„Wysadzenie 20 grudnia 1975 r. kościoła pw. św. Janów w Pile było wydarzeniem tragicznym, wielkim złem, z którego skali chyba nie wszyscy w tamtym czasie zdawaliśmy sobie sprawę. Rola, jaką historia wyznaczyła tej świątyni w naszym mieście była niezwykła, a szczególnie wyjątkowa w okresie zaborów i postępującej germanizacji. Kościół nad Gwdą był miejscem, gdzie Polacy mieszkający w Pile mieli poczucie wspólnoty religijnej i narodowej. W tych tragicznych grudniowych dniach w polskim kościele nawiercono 181 otworów o głębokości ponad 1 m. Umieszczono ładunki z zapalnikami. Zużyto 100 kg amonitu skalnego” - pisze w książce Andrzej Zaranek, nazywając ten akt „lokalną hańbą wobec Polski”.

Zdecydowanie warto po tę publikację sięgnąć!


Źródło: www.faktypilskie.pl
Data wydania: 22 czerwca 2025

Poniżej zdjęcia Artura Łazowego z konferencji umieszczone w dniu 21 czerwca 2025 r. na jego profilu na Facebooku.


Konferencja:

Wystawa zdjęć z archiwum Zaranków:

Promocja książki i jeden z rozdziałów pt. "Koncepcje upamiętnienia najstarszego pilskiego kościoła pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty" autorstwa Andrzeja Zaranka:

[Wesołek]

Gdzie można zakupić książkę?

[oZimnyo]

Pozostało około 20 egzemplarzy, będą one dostępne na kiermaszach pod kościołami pw. Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych (Górne) oraz pw. Świętej Rodziny (Centrum) kiermasze odbędą się w najbliższa niedzielę tj. 29.06.2025 po każdej Mszy Świętej. Z racji na duże zainteresowanie polecam pojawić się z rana.

[pavvlo]

Kiedy nastąpiła zmiana wezwania kościoła katolickiego nad Gwdą z Świętego Jana Chrzciciela na Świętych Janów Chrzciciela i Ewangelisty?

Myślałem, że juz nic więcej na ten temat nie znajdę, a jednak...
W "Dzienniku Poznańskim" z 21 października 1881 roku, możemy przeczytać, że dokończono odlewanie dzwonów w kościele w Pile. Redaktor opisał trzy instrumenty, które ozdobiły wieże świątyni.

Dzwon pierwszy, dedykowany Najświętszej Maryi Pannie i św. Annie.

Widać tutaj odniesienie do bocznych ołtarzy w kościele

1

Wydaje się, że to dzwon "najważniejszy", bo na nim umieszczono nazwiska hierarchów kościelnych z 1881 roku.

1

Tutaj dygresja. Dokument z 1865 roku, podpisany przez księdza Stocka. Ładny filatelistycznie ciekawy walor.

2

Powróćmy do dzwonów. Dzwon drugi, honoruje postać Świętego Jana Chrzciciela i parafian kościoła

Dzwon trzeci dla autora artykułu najważniejszy, bo honoruje patrona kościoła Świętego Stanisława Szczepana męczennika, którego obraz widnieje w ołtarzu głównymi świątyni.

1

W ołtarzu był obraz tzw. Wskrzeszenie Piotrowina. Tutaj ciekawy artykuł o tym: https://wielkahistoria.pl/stanislaw-ze- ... es-sadowy/

Jak widać, dzwony odzwierciedlają układ kościoła: ołtarz główny, ołtarze boczne, figura świętego Jana Chrzciciela... Ciekawe, że o świętym Janie Ewangeliście nie ma ani słowa. Zdaję sobie sprawę, że nie jest to żaden dowód, bo wprost o wezwaniu kościoła nie jest nic napisane, ale pytanie pozostaje...

Na koniec dodam pierwszą wzmiankę na którą trafiłem, a która bezpośrednio odnosi się do wezwania kościoła św. Janów. Mianowicie w archiwum dekanatu czarnkowskiego znajduje się dokument wizytacji dziekańskiej z 1884 roku.

Niestety w dokumentach dekanatu czarnkowskiego, które znajdują się w Archiwum Państwowym w Poznaniu Oddział w Pile wcześniejszych dokumentów wizytacji dziekańskich nie ma. Ale może kiedyś...

Źródło:
https://polona.pl/item-view/ad6fb66b-f1 ... f95?page=0

[pavvlo]

W "Kurierze Poznańskim" z dnia 8 grudnia 1915 roku, znalazł się opis uroczystości poświęcenia kościoła św. Rodziny.

Zdjęcie z 15 września 2024 roku dla przyciągnięcia uwagi.

Piła, (Poświęcenie nowego kościoła.) W grodzie Staszyca odbyła się w niedzielę 5. bm. uroczystość poświęcenia nowo wybudowanego kościoła katolickiego. O godzinie 10 przed południem wyruszyła kilkotysiączna procesja ze starego kościoła przed którym zgromadziły się liczne towarzystwa reprezentacje, do nowego kościoła, zbudowanego przy starem probostwie, na gruncie do probostwa należącym. Procesja przedstawiała imponujący liczbą widok, ale poruszała się cichuteńko, bez śpiewu. Na obszernym placu naokoło nowego kościoła ustawiły się towarzystwa i tłum wiernych w przepisanym w programie porządku, poczem ks. dziekan w asystencji duchowieństwa poświęcił kościół zewnętrznie. Duchowieństwo weszło teraz do wnętrza kościoła, celem poświęcenia wewnątrz, która to ceremonia trwała około pół godziny, podczas której wierni czekali przed kościołem. Po tym akcie miał jeden z księży przemowę, w której objaśniał gorliwość i trudy osób, które to wielkie dzieło doprowadziły do skutku. Poczem rozpoczęła się solenna msza św. z kazaniem, podczas której na chórze przy akompaniowaniu harmonjum (bo organów jeszcze nie ma) grono śpiewaków męskich i żeńskich śpiewało po łacinie. Po mszy św. z wystawieniem Najświętszego Sakramentu odśpiewano Tantum ergo i suplikacje po niemiecku, a na koniec litanię, także po niemiecku. Podobnie jak ongi przy kładzeniu kamienia węgielnego pod nową budowę tak i teraz nie padło ani jedno polskie słowo z ambony. Kościół nowy przedstawia się zewnętrznie dosyć okazale, a wnętrze kościoła jest skromne, ale oko zadowalniające, jak na dom Boży. Potrzeba będzie jeszcze z jakie sto tysięcy marek, ażeby wnętrze kościoła odpowiednio wyposażyć do czego jednak potrzeba będzie kilka dziesiątek lat, bo parafia pilska nie liczy się do bogatych. Jako nowość zapowiadano w przeszłą niedzielę z ambony, że prawdopodobnie tak w nowym, jak w starym kościele będą miejsca w ławkach kościelnych wydzierżawione i to роdług znanego, słynnego trzyklasowego systemu: za miejsce w pierwszych rzędach płacić się będzie 15-20 mk., w środkowych ławkach 10-15 mk., a w ostatnich ławkach 5 marek rocznie. Wątpić jednak należy, czy wyższa władza kościelna tę nowość w danym razie potwierdzi, bo ofiarność parafjan pilskich była dotychczas wielka i na niezbędne potrzeby kościelne potrzebne kwoty chętnie i z łatwością zbierała.

Źródło: https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/public ... anguage=pl