"Pilskie" Królowe
: 14 kwie 2025, 22:48
W znakomitym artykule o początkach miasta Piły w czytelni, możemy przeczytać wzmiankę, że starostwo ujsko-pilskie w XVII wieku było ustanawiane jako oprawa dla polskich królowych, poczynając od królowej Konstancji kończąc na królowej Eleonorze.
Król elekcyjny nie posiadał w Polsce swojej ziemi prywatnej, wiec takie oprawy musiał zatwierdzać sejm. Wiązało się to z różnymi rozgrywkami politycznymi między królem a opozycją, najczęściej niechętną także w sprawach małżeńskich władcy. Zygmunt III Waza, bo za czasów jego panowania starostwo pilsko-ujskie stało się zabezpieczeniem wiana królowej, miał bardzo silną opozycję. Szlachta nieprzychylnie patrzyła na związki Wazów z Habsburgami, a przecież król poślubił swoje dwie wybranki z tego rodu. Pan Maciej Usurski w wyżej wymienionym artykule napisał, że pierwszą królową, która posiadła starostwo ujsko-pilskie była druga żona Zygmunta - Konstancja Habsburżanka w 1609 roku. Faktycznie w tym roku po czteroletnich "walkach" sejm zgodził się na ustanowienie oprawy dla królowej.
Ale czy była ona pierwszą królową, regentką tych ziem? W dziele Promptuarium Legum Et Constitutionum Regni ac Magni Ducatus Lithuaniæ Augustyna Kałudzkiego
Możemy znaleźć pod datą 1593 r. zapis, że oprawę na dobra Vście z Piłą otrzymała królowa... nie mogła być to Konstancja. Tylko jej siostra Anna, pierwsza żona Zygmunta III Wazy.
Co ciekawe po jej śmierci w 1598 roku sejm zgodził się na przejęcie jej oprawy przez syna Władysława, późniejszego króla. Sytuację tą wyprostował sejm w 1607 r. znosząc oprawę królowej Anny.
Kolejnymi "pilskimi" królowymi były:
- Cecylia Renata Habsburżanka, pierwsza żona Władysława IV (?) w źródle nie wymienia się starostwa ujsko-pilskiego, całość tekstu niżej.
- Ludwika Maria Gonzaga, jego druga żona. I po śmierci Władysława, żona jego brata króla Jana Kazimierza.
- Eleonora Habsburżanka, żona Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
O politycznych zawirowaniach związanych z nadaniami opraw dla królowych można przeczytać w pracy Tadeusza Szulca pt."Oprawa posagu królowych w szlacheckiej Rzeczypospolitej".
Pozdrawiam.
Źródła:
1. https://polona.pl/preview/d7b35d02-ada5 ... 495ae969e9
2. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/ ... _Szulc.pdf
Król elekcyjny nie posiadał w Polsce swojej ziemi prywatnej, wiec takie oprawy musiał zatwierdzać sejm. Wiązało się to z różnymi rozgrywkami politycznymi między królem a opozycją, najczęściej niechętną także w sprawach małżeńskich władcy. Zygmunt III Waza, bo za czasów jego panowania starostwo pilsko-ujskie stało się zabezpieczeniem wiana królowej, miał bardzo silną opozycję. Szlachta nieprzychylnie patrzyła na związki Wazów z Habsburgami, a przecież król poślubił swoje dwie wybranki z tego rodu. Pan Maciej Usurski w wyżej wymienionym artykule napisał, że pierwszą królową, która posiadła starostwo ujsko-pilskie była druga żona Zygmunta - Konstancja Habsburżanka w 1609 roku. Faktycznie w tym roku po czteroletnich "walkach" sejm zgodził się na ustanowienie oprawy dla królowej.
Ale czy była ona pierwszą królową, regentką tych ziem? W dziele Promptuarium Legum Et Constitutionum Regni ac Magni Ducatus Lithuaniæ Augustyna Kałudzkiego
Możemy znaleźć pod datą 1593 r. zapis, że oprawę na dobra Vście z Piłą otrzymała królowa... nie mogła być to Konstancja. Tylko jej siostra Anna, pierwsza żona Zygmunta III Wazy.
Co ciekawe po jej śmierci w 1598 roku sejm zgodził się na przejęcie jej oprawy przez syna Władysława, późniejszego króla. Sytuację tą wyprostował sejm w 1607 r. znosząc oprawę królowej Anny.
Kolejnymi "pilskimi" królowymi były:
- Cecylia Renata Habsburżanka, pierwsza żona Władysława IV (?) w źródle nie wymienia się starostwa ujsko-pilskiego, całość tekstu niżej.
- Ludwika Maria Gonzaga, jego druga żona. I po śmierci Władysława, żona jego brata króla Jana Kazimierza.
- Eleonora Habsburżanka, żona Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
O politycznych zawirowaniach związanych z nadaniami opraw dla królowych można przeczytać w pracy Tadeusza Szulca pt."Oprawa posagu królowych w szlacheckiej Rzeczypospolitej".
Pozdrawiam.
Źródła:
1. https://polona.pl/preview/d7b35d02-ada5 ... 495ae969e9
2. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/ ... _Szulc.pdf