Umocnienia Piły koncentrują się głównie od strony wschodniej. Przebiegają tam dwie linie umocnień. Pierwsza od strony miasta i oparta od płn. i płd. o rzekę Gwda to "PRZEDMOŚCIE PIŁA" druga linia umocnień to "PILSKA POZYCJA POLOWA" opasająca nasze miasto pierścieniem obronnym nie we wszystkich miejscach wykonanym, chodzi tu głównie o stronę zachodnią. Pilska pozycja polowa to dwie linie transzei oddzielone zaporą przeciwpiechotną wykonaną z potykaczy i drutu kolczastego szer. 5 m. Transzeje były licznie wyposażone w wysunięte stanowiska strzeleckie, schrony drewniano-ziemne i stanowiska moździerzy oraz rowy łączące. Całość linii była bardzo nowoczesna jak na owe czasy (wzmianka w "Do końca w Pile"). Transzeje miały głębokość 150 cm i w miejscach gdzie był słabo zwięzły grunt oszalowane były faszyną. W pasie linii wykonane były również stanowiska moździerzy różnego kalibru (50, 80, 120mm), które nie były bezpośrednio połączone z transzeją i bardzo dobrze zamaskowane, budowano je przeważnie w rejonach ważniejszych dróg.
Przedmoście Piła to 43 schrony Heinrich i 14 schronów typu Ringstand 58c transzeja ze stanowiskami strzeleckimi, rów ppanc, skarpa ppanc, zapory inżynieryjne i polowe stanowiska armat różnego kalibru. W rejonie szosy złotowskiej wykonano skarpę, której elementy zachowane są do dziś a wierzchołkiem skarpy poprowadzono transzeje.
Co do schronów to sprawa wygląda następująco: schron Heinrich - przeznaczony dla ckm mg-08 (wersja forteczna) obsługę ckm-u stanowiło 3 żołnierzy (dowódca obserwator, strzelec, amunicyjny) w schronie znajdowała się płyta pancerna 422po1 (340kg) i pancerne dwudzielne drzwi, telefon forteczny, dwie składane ławeczki umieszczone na tylnej ścianie, zapas amunicji w skrzyniach, przybory do czyszczenia i konserwacji broni umieszczone w skrzyni na stole pod strzelnicą. Schron Heinrich według niemieckiej klasy odporności zaliczany jest do najsłabszej klasy "D" i był odporny na pociski broni małokalibrowej oraz odłamki pocisków.
Schron Ringstand to również stanowisko karabinu maszynowego mg-34 lub mg-42, schron Ringstand jest kopią włoskiego schronu budowanego na pustyniach Tobruku i wykonany jest z żelazobetonu o grubości ścian 40cm. Z założeń budowlanych miał być całkowicie zasypany ziemią co zapewniało mu dobre maskowanie i nie wykrycie nawet z bliskiej odległości, załoga schronu to strzelec i amunicyjny.
Schrony te były pośpiesznie budowane w 1944 roku i miały stanowić osłonę schronów Heinrich z 1939 roku.
W rejonie Przedmościa Piła nie ma żadnego schronu Ringstand 58c całkowicie wykończonego, nie ma także materiałów co do tego czy były obsadzane załogami.
Myślę, że narazie było by tyle, w razie pytań chętnie udzielę odpowiedzi. Jestem w posiadaniu ciekawych fotografii urządzeń jakie miały być montowane na schronach Tobruk, często wybieram się na wycieczki i sporządzanie szkiców planów naszej linii, zainteresowanych oczywiście zapraszam
pozdrawiam i do następnego postu!!!
SŁOWIANIN

Dzięki za opracowanie tematu.
Nie spodziewałem się że tak szybko to się stanie.
Z opowiadań dziadka pamiętam że jeszcze przez jakiś czas powojenny były w lesie zachowane drewniane figury żołnierzy niemieckich.
Miało to na celu zdezorientowanie wojsk sowieckich.
O ile się nie mylę, większość to były manekiny z zakładów krawieckich.
Co do nie wykończenia zaplanowanych rozbudowań umocnień mogę dodać że pozostały ślady kolo Jelonek w postaci wykopów.
Ciekawi mnie czemu zasypano Tobruka przy obwodnicy Bydgoszcz - Szczecin.
Z lat dzieciństwa, pamiętam był on dostępny.
Widocznie wojsko wrzuciło tam śmieci i jest on obecnie niedostępny.
Pozdrawiam.

... w niektórych schronach typu heinrich umieszczane były napisy w wejściu, w nielicznych schronach zachowane są do dzisiaj. Umieszczany napis to np: SCHM 18 oznaczający schron bojowy pozycji pilskiej (schnaidemuhlstellung 18, ciekawostką jest fakt, że schrony nie były numerowane w kolejności rosnącej czy malejącej, miało to zdezorientować rozpoznanie wroga co do ilości obiektów. Drugim napisem jest numer w prostokącie, umieszczany pod zawiesiem telefonu fortecznego - co oznacza nie wiem, może jest ktoś kto jest w posiadaniu takich informacji.
P.s. Schrony drugiej lini są gabarytowo większe od schronów lini pierwszej, zastosowano wewnątrz dodatkowo trzeci arkusz blachy falistej pozatym widać więcej mocowań na ścianach tylnych na urządzenia....????
Pozdrawiam.

No tego to nawet nie zauważyłem że schrony drugiej linii są większe.
Kiedyś w jednym udało mi się znaleść resztki taśmy karabinowej.
Obecnie wątpię czy można w samym bunkrze coś znaleść.
Mam pytanie czy nie wiesz czegoś o obiekcie który powinien stać koło rzeki, niedaleko bunkra stojącego przy torach na Poznań.
Na mapce pozycji pilskiej jest on oznaczony nr. 1.
W sumie czy istnieje jakaś dokładna mapa z rozmieszczeniem pilskich bunkrów?
Pozdrawiam.

Pilskie schrony po wojnie jako nieprzydatne dla polskiej armii zostały zakwalifikowane do zniszczenia, pierwszy schron od strony płd to heinrich, jest on kompletnie zniszczony ale jego częśći są czytelne, ryglował droge z leszkowa do piły

Michał, trzeba też uwzglednić chyba najstarszy bunkier w Pile w Motylewie, ten w którym był wychodek, hee. Perełka ze strzelnicą skierowaną na przejscie graniczne Schneidemuhl-Kalina.

A w jakim stanie ten w Motylewie jest zachowany i gdzie on dokładnie jest.
Czy tam gdzie był stary drewniany most, niedaleko obiektu nr. 1?

Mam kilku znajomych w Motylewie i często tam bywam, ale pierwszy raz słyszę, żeby był tam jakiś bunkier.
Wiem tylko o starej śluzie łączącej Motylewo i Byszki.

Bwerk45: czekam na info w sprawie tego bunkra.

Schron nie znajduje się w Motylewie tylko w koloni Motylewo i jest najprawdopodobniej jedyna taką konstrukcją w tej częśći europy, posiada specyficznie profilowaną strzelnicę i jest przeznaczony dla mg 34 lub 42, montowana była w nim płyta pancerna 422po1 taka jak w schronach "Heinrich", schron posiadał równierz ogrzewanie i czerpnię powietrza z filtrem, strop wykonany jest z żeliwa, były też drzwi pancerne ale jakiego typu, nie wiem.

Gdzie dokładnie znajduje się? Nad rzeką na wysokości Leszkowa? Kolonia Motylewo to też dosyć rozległy teren.

Schron znajduje się niedaleko PGR, stoi na prywatnej posiadłości 10 m od drogi po której jeździ autobus nr. 12.

Czyli po tej stronie ulicy, gdzie stoją PGR.

Tak kolego, po stronie PGR-u, schron jest częściowo przez nas odkopany i można go całego obejrzeć, zachowało sie na zawnętrzenej ścianie maskowanie obiektu z cegieł.

Wybacz, że jestem taki dociekliwy, ale chcę tam trafić.



Trafiłem, bunkier naprawdę zajefajny. Dzięki za info w sprawie dojazdu. Porobiłem foty.

Z drugiej strony też jest ciekawy obiekt z dwoma oknami, jest obsypany i wygląda jak ziemianka.

No właśnie, tę ziemiankę też zwiedziłem. Fajna.
W sumie też przypomina trochę bunkier.

Czy na temat fortu na hamrach ma ktos cosik ciekawego do napisania. Podobno był tam browar albo winnica.

Browar :
http://www.dawna.pila.pl/kuznica.html

Czy ktoś wie kto w starym browarze na hamrach wstawił w jednej zasypanej kazamacie kratę. Zamykana jest
, czyżby miłośnicy nietoperzy??

Słyszałem, że to właśnie miłośnicy nietoperzy.

Cześć, wszystkim!!!
W sobote w godzinach 12:00 - 15:00 na działce przy oczyszczalni ścieków GWDA odbędzie się spotkanie sekcji tematycznej "Przedmoście Piła". Wszystkich ciekawych przyszłości skansenu serdecznie zapraszamy.
Pozdrawiam SŁOWIANIN.

Miałem okazję dzisiaj zwiedzić te obiekty.
Moim zdaniem obiekt przypominający ziemiankę to schron dla dwóch armat, niestety nie wiem dokładnie jakiego kalibru ale napewno nie dużego.
Dodam jeszcze że zapora na dawnym moście łączącym Motylewo z Kaliną została zniszczona przez roboty ziemne.
Szkoda.

Ale pozostałości mostu są nadal bardzo czytelne.

Co do zapory przeciwpancernej to małe sprostowanie, otóż nie została ona zniszczona tylko przysypana warstwą ziemi na 3/4 swojej długości, ale ciągle tam jest cała i zdrowa (póki co).
Poniżej zdjęcie jak jeszcze była na wierzchu, ktoś wtedy pofatygował się ją odkopać i oczyścić, jak się okazało, na darmo, bo znowu ją prawie całą zasypano!

Gdzie znajduje się ten odkopany fragment?

Zapora znajduje się jakieś 30 metrów od nieistniejącego już mostu między kolonią Motylewo a Kaliną. Oczywiście dojechać do niej trzeba od strony koloni Motylewo, bo właśnie po tej stronie Gwdy się znajduje. Rozglądać się dokładnie bo widać jej tylko niewielką część! Reszta zapory jak wcześniej wspominałem, przyspana jest ziemią. Poniżej poglądowa mapka, może nie jest super czytelna ale myśle że dla chcących tam trafić, dobre i to.

Byłem tam ostatnio ale tego nie zauważyłem .
Trzeba się wybrać jeszcze raz.

Podobną zaporę można spotkać też w lesie koło Płotek przy bunkrach niedaleko torów kolejowych.
Swoją drogą ciekawe czy zapora była też po stronie Kaliny?
Przydałby się jakiś mostek który by połączył Motylewo z Kaliną, taki dla rowerów ale to już nie ten temat.

Przed wejściem na most.

Takie zapory inżynieryjne Niemcy budowali na wszystkich ważniejszych drogach i szlakach kolejowych, napewno wybudowano takie na szosie bydgoskiej, zelgniwskiej, w miejscu, w którym są 4 i 3 kwadratowe, zaślepione otwory montowano szyny kolejowe lub stalowe dwuteowniki, ustawino je pod niewielkim kątem w stronę przewidywanego ataku, konstrukcja taka była umieszczana przeważnie na nasypach drogowych. W momencie gdy jedna z szyn zrywała gąsienice czołgu lub innego pojazdu opancerzonego, unieruchomiała go torujac tym samym drogę przejazu. Jeżeli za pierwszym pojazdem podążały kolejne i pierwszy nie zdołał przełamać przeszkody cały konwój stawał się łatwym celem dla armat ppanc, które były usytuowane po obydwu stronach szosy, przykład - szosa bydgoska, stanowiska takich armat zachowane i czytelne są do dzisaj, kilka takich stanowisk również wybudowano przy drodze na j. Płotki, ok 2 metrów od drogi.
Oprócz stałych zapór ppanc jakimi były przeszkody 4/3, umieszczano również kozły zaporowe, kilkanaście takich zapór zachowało się w rejonie szosy bydgoskiej i na terenach byłego poligonu, nie wiem jednak czy są to współczesne konstrukcje czy pochodzą z okresu walk o miasto, wykonane były ze zbrojonego betonu lub ze spawanych stalowych elementów.